الشيخ المنتظري
87
درسهايى از نهج البلاغه ( فارسي )
از اصحاب آن حضرت اصرار داشتند كه خوارج به آن طرف نهر رفته اند ، حضرت دستور دادند استر رسول خدا ( صلى الله عليه وآله و سلم ) را آوردند و با آن به طرف نهر حركت كردند و به اصحاب خود نشان دادند كه آنها اين طرف نهر بودند ، و پس از درگيرى و جنگ هم همان گونه كه حضرت خبر داده بود نه نفر از خوارج زنده مانده و هشت يا نه نفر از اصحاب حضرت شهيد شده بود . ( 1 ) جمع خوارج را دوازده هزار نفر گفته اند كه هنگام جنگ بر اثر ارشادات حضرت امير ( عليه السلام ) و عبدالله بن عبّاس و ديگران هشت هزار نفر از آنها هدايت شده و از افكار و عقايد خود دست برداشتند و چهار هزار نفر ديگر ايستادگى كردند و همگى آنان بجز هشت يا نه نفر كشته شدند . ابن ابى الحديد مىگويد : اين خبر حضرت قريب به تواتر است چون مشهور است و همه آن را نقل كرده اند ، و اين از معجزات حضرت و خبرهاى غيبى او مىباشد . ( 2 ) سخن حضرت در اين خطبه در مورد مكان كشته شدن خوارج و تعداد آنها و تعداد شهداى اصحاب حضرت است . فرموده اند : « مَصَارِعُهُمْ دُونَ النُّطْفَةِ » ( قتلگاه آنها اين طرف آب است . ) « مصارع » جمع « مَصْرَع » به معناى محل سقوط و محل كشته شدن است ; « نطفة » به آب صاف و زلال مىگويند ، نطفه انسان يا حيوان را هم براى اين كه صاف و زلال است نطفه مىگويند . مرحوم سيّد رضىّ مىگويند : نطفه به آبى مىگويند كه صاف و زلال باشد خواه كم باشد يا زياد ، و مقصود حضرت هم از نطفه همان آب نهروان بوده است . مىفرمايند : محل سقوط و كشته شدن خوارج اين طرف نهر است .
--> 1 - شرح ابن ابى الحديد ، ج 2 ، ص 277 ; و منهاج البراعة ، ج 4 ، ص 136 2 - شرح ابن ابى الحديد ، ج 5 ، ص 3